میراث علمی اصلی برنامه شاتل فضایی ناسا ممکن است ایستگاه فضایی بین المللی باشد که با کمک شاتل‌های ناسا در 13 سال گذشته تکمیل شده ‌است، اما از زمان آغاز پرواز آنها در سال 1981، پژوهش‌های جالب زیادی نیز در این شاتل‌ها صورت گرفته است.

میراث علمی اصلی برنامه شاتل فضایی ناسا ممكن است ایستگاه فضایی بین المللی باشد كه با كمك شاتل‌های ناسا در 13 سال گذشته تكمیل شده ‌است، اما از زمان آغاز پرواز آنها در سال 1981، پژوهش‌های جالب زیادی نیز در این شاتل‌ها صورت گرفته است.

به گزارش سرویس فناوری خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، مدت‌ها پیش از اینكه ایستگاه فضایی راه‌اندازی شود، ماموریت‌های شاتل‌های فضایی در بسیاری از زمینه های تحقیقاتی گوناگون به جایگاه‌های جدید دست یافته و دانشمندان از محیط میكروگرانشی برای اجرای مطالعاتی كه در زمین قابل انجام نبودند، بهره بردند.

با اتمام آخرین ماموریت شاتل‌های ناسا، سایت اسپیس به یادآوری شش آزمایش جالب انجام شده بر روی شاتل‌های ناسا پرداخته است.

میكروب‌ها در محیط گرانشی بیماری‌زاتر می‌شوند!

جان فیلیپی، ‌متخصص ماموریت STS-119 شاتل دیسكاوری با واكسن آزمایشی سالمونلا

آزمایش‌های انجام شده در شاتل ناسا نشان داد كه باكتری سالمونلا كه یكی از منابع رایج و گاهی مرگبار مسمویت غذایی است، در فضا خطرناكتر می‌شود.

محققان برای اولین بار این ویژگی را در مطالعات انجام شده در پرواز STS-115 شاتل

آتلانتیس در سال 2006 و ماموریت STS-123 شاتل اندوور در سال 2008 كشف كردند.

باكتری سالمونلا بین سه تا هفت برابر در شرایط میكروگرانشی خطرناكتر می‌شود.

دانشمندان بر این باور هستند كه این باكتری‌ها فریب موقعیت داخل فضاپیما را كه شبیه به روده انسان است، می‌خورند. این محققان همچنین با ژنهایی آشنا شدند كه به نظر می‌رسد در این پدیده نقش دارند.

آزمایش یك كابل فضایی 21 كیلومتری

سیستم ماهواره‌یی متصل كه از شاتل آتلانتیس در ماموریت STS-46 در سال 1992 در فضا معلق بود

دو ماموریت مختلف شاتل‌های فضایی با نام‌های STS-46 آتلانتیس در سال 1992 و STS-75 كلمبیا در سال 1996 تمام سعی خود را برای استقرار یك ماهواره انجام داده و آن را به همراه یك كابل اتصال 21 كیلومتری در فضا رها كردند.

این آزمایش كه سیستم ماهواره كابلی نام دارد، تلاشی مشترك بین ناسا و سازمان فضایی ایتالیا بود. این آزمایش با هدف نمایش این ایده انجام شد كه این شكل ماهواره می‌تواند در زمان گردش در میدان مغناطیسی زمین، جریان التریكی تولید كند.

در جریان ماموریت STS-46، كابل اتصال در فاصله 256 متری پیش از مسدود شدن قرقره از شاتل آتلانتیس جدا شد. چهار سال بعد، 19.7 كیلومتر از كابل آزاد شده بود كه كابل 0.25 سانتی‌متری از هم گسیخته و ماهواره متصل به آن به مدار بالایی پرتاب شد.

با اینكه هیچ كدام از این تلاش‌ها با موفقیت 100 درصد روبرو نشد، اما این پروژه هنوز تكرار نشده و ركوددار است.

آزمایش سال 1996 با نتایج جالبی روبرو بود. پیش از آزاد شدن كابل، ماهواره تجربی توانسته بود 3500 ولت و تا 0.5 آمپر جریان الكتریكی تولید كند.

رایحه متفاوت گل‌های فضایی

یك گل مینیاتوری رز در فضا در محفظه اختركشت در ماموریت سال 1998

شاتل دیسكاوری در ماموریت STS-95 سال 1998 خود یك گل رز را در حالتی شبیه سمبلیك یا تشریفاتی به مدار منتقل كرد.

شركت بین‌المللی عطر و عطم با هدف چگونگی تاثیر میكروگرانش بر رایحه شیرین و آشنای گل رز و همچنین امكان ساخت یك تركیب عطری جدید، آن را به فضا فرستاد. فضانوردان در طول ماموریت خود از روغنهای فرار این گل كه حاوی عطر آن هستند نمونه برداری می‌كردند. مشخص شد كه گل رز در فضا میزان كمتری روغن فرار تولید كرده و مهمتر این كه عطر كلی آن متفاوت بود.

بلورهای پروتئینی بزرگتر و بهتر

نمونه اتاق فضایی اسپیس‌لب 1 در محفظه بار مدارگرد كلمبیا در ماموریت STS-9 274

ماموریت STS-9‌ شاتل كلمبیا در سال 1983، برای اولین بار به انجام آزمایش‌های مداری در یك آزمایشگاه قابل استفاده مجدد موسوم به آزمایشگاه فضایی پرداخت.

از میان دهها بررسی انجام شده در طول 10 روز ماموریت، ‌یكی از آنها حدود سه دهه بعد برجسته شد: فضانوردان ماموریت STS-9 توانستند اولین بلورهای پروتئین فضایی را كشت كنند.

دانشمندان دریافتند كه كریستال‌های پرورش یافته در فضا بزرگتر و منظمتر از بلورهای زمین بوده و از این رو راحتتر در برابر آنالیز ساختاری اشعه ایكس قرار می‌گیرند.

پرواز صفحه فولادی ضدزنگ در پی شاتل

تصویری از سپر ویك توسط شاتل اندوور در سال 1995

بسیاری از آزمایش‌های تجربی شاتلها طی سالیان بر روی ساخت یا آزمایش مواد جدید متمركز بوده‌است. یكی از این بررسی‌ها، پروژه ابزار سپر ویك، یك صفحه فولادی ضدزنگ 3.7 متری بود.

به گزارش ایسنا، این سپر برای پرواز در پشت شاتل برای چندین روز طراحی شده ود و قرار بود دوباره از فضا جمع‌آوری شود. این صفحه با حركت در فضا، می‌توانست به دنبال خود یك فضای خلا هزار تا 10 هزار بار بهتر از هرچیز دیگر قابل دستیابی بر روی زمین تولید كند.

از این خلا می‌توان برای پرورش غشاهای فوق‌العاده نازك و خالص برای كاربری در حوزه‌های مختلف مانند ساخت نیمه‌رساناها استفاده كرد.

این پژوهش در سه پرواز شاتل‌ها ادامه داشت: ماموریت STS-60 دیسكاوری در سال 1994، ماموریت STS-69 اندوور در سال 1995 و STS-80‌ كللمبیا در سال 1996.

یك پژوهش غیرمنتظره

كرمهای گرد نماتود سی‌الگانس در پژوهش ماموریت STS-134 شاتل اندوور

ماموریت STS-107 شاتل كلمبیا در سال 2003 به صورت ویژه‌ای به علوم و تحقیقات اختصاص یافته بود. در این پرواز ده‌ها آزمایش از جمله تحقیق در مورد رفتار پرورشی و تولیدمثل كرم نماتود سی‌الگانس در میكرو گرانش انجام شد.

متاسفانه این آخرین پرواز شاتل كلمبیا و هفت ساكن آن بود كه در زمان ورود مجدد به زمین به دلیل آسیب سپر محافظ از بین رفتند.

این نماتودها در قوطی‌های خاص نگهداری می‌شدند از این رو از این فاجعه نجات پیدا كردند. این مطالعه به دانشمندان در دستیابی به اطلاعات مهمتری كمك كرد كه از آن جمله توانایی ورود مجدد برخی موجودات به جو سیارات دیگر بود.

گونه‌های بعدی این كرم در ماموریت پایانی STS-134 دیسكاوری در مه 2011 به ایستگاه فضایی پرواز كردند.